به گزارش پایگاه خبری مدیریت شهری کرج، با نگاهی گذرا به تاریخ و جغرافیای(فرهنگی و قومی) شهر کرج به آسانی در می یابیم این خطه و منطقه به مثابه نقطه مواصلاتی مناطق مختلف این مرز و بوم و نزدیکی به پایتخت همواره به عنوان محلی مناسب برای سکونت ، زیستگاه و اقلیمی متناسب با حوزه علاقه و نیاز هموطنان سایر نقاط کشور بوده است که ماحصل این روند به ویژه در چند دهه گذشته از شهر کرج و استان البرز "ایران کوچک" ی ساخته است که به سرعت در حال گسترش -چه از لحاظ جغرافیایی و چه جمعیتی - بوده است. این مساله هر چند می توانست در طول دهه های گذشته به عنوان یک فرصت تاریخی جهت استفاده حداکثری و بهینه از سرمایه های اجتماعی و قومی سایر نقاط ایران مطرح گردد اما به دلیل فقدان نهادها و کارگزارها و متولین این امر(متناسب با نیازهای موجود) و فقر امکان سنجی به عنوان ابزاری جهت شناخت فرصتها و چالشهای پیش روی این کلانشهر- به ویژه در حوزه فرهنگی- نتوانست آنگونه که باید مورد استفاده قرار بگیرد.لذا این مساله ما را بر آن داشت تا به تدوین" نقشه راه" که همان نظام مهندسی فرهنگی شهر کرج است،بپردازیم.
ارائه برنامه ای مدون و عملیاتی با جدول زمانی مشخص و مبتنی بر روش استقرایی در عین داشتن نگاهی به حوزه مدیریت شهری به عنوان یک اصل و قانونی همه گیر و محیط بر نظام ارزشی و فنی،میتواند افق و چشم انداز فرهنگی و اجتماعی شهر کرج را ترسیم نماید و با جانمایی دقیق و کارشناسانه منابع (انسانی،اجتماعی و ...) و شناخت اقوام ،فرهنگ،آداب و رسوم به شکل مطلوب و در مسیر نیل به اهداف پیش بینی شده ،گام برداشت.
افق و چشم انداز فرهنگی کلانشهر کرج
یکی از مهمترین ویژگیهای هر برنامه جامع و راهبردی شناسایی حوزه های "طراحی،نظارت و اجرا" آن می باشد به عنوان دیگر زمانی میتوانیم نگاهی کارشناسانه به حوزه فرهنگ شهری و حقوق شهروندی بیاندازیم که مفهوم ، جایگاه و کاربستهای اجتماعی فرهنگ در حوزه مدیریت شهری را مورد واکاوی قرار دهیم و این ممکن نیست مگر با تعریف فرهنگ و در پی آن محدوده فرهنگی شهر کرج در بستر و قالب "مدیریت دانش".
پرواضح است که رسالت شهرداری در حوزه فرهنگ چیزی جز ارتقاء و تعالی فرهنگ شهر نشینی و آموزش حقوق شهروندی نیست و این مهم میسور نخواهد شد مگر با نگاهی دقیق و مدبرانه و البته مبتنی بر "مدیریت یکپارچه فرهنگی" . لذا با عنایت به اهمیت و جایگاه ویژه فرهنگ شهرنشینی - در راستای اهداف کلان مدیریت شهری – و همچنین وظیفه بی بدلیل شهرداری در این حوزه میبایست با عنایت به گستره معنایی فرهنگ(مجموعه آداب و رسوم و آیین و سنن) و همچنین متولیان آن به یک "نقشه فرهنگی شهری" دست یابیم که در عین همکاری و تشریک مساعی با سایر نهادها از موازی کاری و اصراف سرمایه های اجتماعی جلوگیری گردد.
به معنای دیگر فرهنگ در قالب ملی و مذهبی خود می بایست از طریق کارشناسان و نهادهای ذیربط آن از جمله اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ،سازمان تبلیغات اسلامی و ... از منابع پیش بینی شده هدایت و مدیریت گردد و شایسته نیست که سایر نهادها و سازمانها و ارگانها هرچند از روی علاقه و دلسوزی دست به اقدامات و کارهای موازی با ایشان بزنند و همین موضوع نیز در خصوص فرهنگ به مثابه نیاز مدیریت شهری در حوزه فرهنگ شهرنشینی و حقوق شهروندی صدق مینماید و بایسته است که به استقلال رای کارشناسان شهری احترام گذاشته شود.
در مقام متولی امر فرهنگ شهروندی و بازه گسترده و حوزه نفوذ متغیر آن چاره ای جز همفکری با سایر بازوهای اجرایی مدیریت شهری (سازمانهاو ارگانهای وابسته به شهرداری) نداریم و این همان صیانت از اهداف پیش بینی شده و جلوگیری از عدم نعریف شرح وظایف و اختیارات همسان و موازی است.
در سند چشم انداز فرهنگ شهری کرج ما با یک "ارگانیسم" و ساختار مرتبط و همسو در اجزاء آن روبرو خواهیم بود که در عین استقلال نهادها شاهد یک ارتباط معنادار با یکدیگر در مسیر هم افزایی در خصوص تجربیات شهری هستیم.
به عبارت دیگر مدیریت شهری و در راس آن شهرداری میتواند علاوه بر سازمانهای مرتبط با خود با نگاهی وسیع تر و گسترده تر از طریق ارتباط با سایر نهادهای مرتبط با حوزه فرهنگ (آموزش و پرورش،اداره جوانان و ورزش،اداره کل کتابخانه ها،اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و ...) از ظرفیتها و پتانسیل های موجود جهت ارتقاء کمی و کیفی برنامه خود استفاده نماید.
ترسیم افق و چشم انداز فرهنگی شهر کرج زمانی امکان پذیر خواهد بود که بتوانیم کلیه امکانات و توانایی های موجود را ارزیابی و سپس بر اساس واقعیتهای موجود به برنامه های میان و بلند مدت روی آوریم.شناسایی این منابع و سرمایه های اجتماعی ما را از برنامه های مقطعی و خلق الساعه بر حذر می دارد و ما را به سمت استفاده بهینه از این گنجینه ها و منابع ارزشمند هدایت نمایند .
یکی از ابزارهای دستیابی به این اهداف تشکیل "اتاق فکر" با حضور معاونت فرهنگی شهرداری و اعضاء کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شواری شهر است به گونه ای که بتوان در شش ماهه نخست هر سال برنامه پیشنهادی سال آینده را به کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا ی شهر ارسال و آن را مورد مداق و بازبینی قرار داد.
مواردی چون؛ "تخصصی نمودن و نامدار کردن مراکز فرهنگی و ورزشی،تخصیص بودجه های عمرانی،تجهیزاتی و مصرفی از ابتدای سال برای مراکز تحت امر،ایجاد جایگاه معاونت فرهنگی در چارت مناطق دوازده گانه به عنوان نمایندگان فرهنگی هر منطقه،استقرار ستاد فرهنگی با استفاده از اصحاب رسانه جهت شناسایی معضلات و آسیبهای فرهنگی و اجتماعی شهر و همچنین رصدکیفیت فعالیتهای پیش بینی شده ،تشکیل کمیته آموزش(آموزش شهروندی از طریق برگزاری کارگاه ها و سمینارها)،تخصیص سرانه فرهنگی به ازای هر شهروند مبتنی بر نیازسنجی هر منطقه،نشر فصلنامه فرهنگی(تقویم فرهنگی(مناسبتهای ملی – مذهبی) پژوهش فرهنگی(مقالات،نظرات،پیشنهادات) سیاحتی و تفریحی(گردشگری)،شناسنامه محلات و ...)
نگاه ساختاری به حوزه فرهنگ شهری متناسب و همسو با مفهوم "توسعه پایدار" به عنوان هدف و آرمان مدیریت شهری و حتی مدیریت کلان کشوردر بلند مدت است و این امر محقق نخواهد شد مگر با اتخاذ برنامه ای مدون ،تخصصی و اجرایی و مبتنی بر متدلوژی و روش شناسی جدید در حوزه مدیریت شهری(از جمله ابزارها و مصادیق این نوع نگاه میتوان به شناسایی ونیازسنجی فرهنگی در مدارس و از طریق تعیین "شهرداران مدارس" اشاره نمود و در ذیل آن آموزشهای شهروندی از سطح محله به شهر و از شهر به استان قابل تعمیم خواهد بود که نتیجه آن در آینده "تنظیم قوانین شهری" براساس ظرفیتها و پتانسیل فرهنگی شهروندان است)
از دیگر ویژگیهای مهم در ترسیم افق و چشم انداز فرهنگی شهر کرج "مشارکت مردمی" در امور فرهنگی و به ویژه در محلات و مناطق با توجه به پراکندگی اقوام مختلف در سطح شهر کرج است. به عبارت دیگر تنوع قومی و فرهنگی در سطح شهر به عنوان قابلیتی بارز و آشکار جهت شناسایی مفاخر،مشاهیر،منابع انسانی و سرمایه های اجتماعی و استفاده از تجارب ،ایده ها،نظرات و پیشنهادات ساکنین هر محل برای ارتقاء سطح کیفی و کمی "زیست بوم" ایشان است.( به عنوان مثال طراحی ، ساخت و نصب سردیس های مشاهیر هر قوم در بوستانها و مراکز فرهنگی شهر با توجه به ترکیب جمعیتی هر قوم در محل (گتو) و مشارکت معتمدین و هیات های امنا به مثابه سفیران فرهنگی و حافظان سنت و رسوم و آثار هنرمندان خود)
شاخصه مهم و بسیار با ارزش دیگر در نگاه بلند مدت و مبتنی بر توسعه پایدار در حوزه مدیریت شهری ،"تبیین و پیوست فرهنگی طرحهای عمرانی" است که متاسفانه یکی از آسیبهای مشخص و نمایان در حوزه مدیریت شهری را به خود اختصاص داده است که نیاز به همگرایی و حمایتهای بخشها و ارکان متداخل در وضعیت عمرانی – فرهنگی شهر را دارد.پیوست فرهنگی ،فرصتی ارزشمند به منظور جاری کردن سیاستهای کلان فرهنگی و ابزاری برای ایجاد معنویت و پیشگیری از پیامدهای منفی در عرصه فرهنگ و اجتماع و همچنین اقدامی در راستای ایجاد و تحول در فرایند ها و روشهای مدیریت فرهنگی کشور است که اساس و شالوده آن بر مبنای ارزشها و هویت دینی و ملی بنا نهاده شده است به گونه ای که ماحصل و نتیجه آن "ارتقاء بهره وری" و "ایجاد گفتمان اصلاح عملکرد فرهنگی تصمیمات مدیریتی در کلیه سازمانهای کشور" است.
لازم به ذکر است که میتوان کلیه مسائل ارائه شده را در قالب و چارچوب نظری "مهندس فرهنگی" شهر کرج طراحی و عملیاتی نمود به طوریکه نه تنها شهر از بعد فیزیکی بلکه شهروندان نیز به یک استاندارد و شاخص شخصیت فرهنگی ملتزم گردند و ما شاهد یک شهر "شهروند محور" باشیم.
از مهمترین پیامدهای ارتقاء و تعای فرهنگ شهر نشینی که همان استقرار فرهنگ مطلوب مبتنی بر آموزه های ملی و مذهبی به شیوه ای هنرمندانه و در راستای حرکت به سمت احیای اندیشه اعتدال و تدبیر ملی است ،می توان به مواردی چون ؛" ایجاد جامعه ای منسجم و یکپارچه و متشکل از خانواده ای اصیل و مستحکم و به دور از آسیبها و معضلات اجتماعی،دارای هنجارهای اجتماعی برگرفته شده از ارزشهای دینی و ملی ،باشهروندانی اخلاقمدار،منضبط و قانون پذیر،دارای اعتماد قابل توجه نسبت به یکدیگر و برخوردار از نشاط و سلامت اجتماعی،دارای روحیه مستقل و فعال در برابر آسیب های فرهنگ نامتعارف و بیگانه،علم گرا و دارای تعهد و وجدان کاری بالا و برخوردار از فرهنگ کسب و کار سالم،پویا و کارآمد و خواهان آثار هنری اصیل و فاخر" اشاره نمود.
حوزه های تعالی فرهنگ شهرنشینی کرج
علاوه بر توجه به احیا و تقویت هویت ملی و دینی به عنوان یک وظیفه اصلی برای همه مردم میبایست به هویت شهری – محله ای به عنوان یک "نیاز" بومی توجه ویژه نمود زیرا کاربست شهری مبتنی بر مصادیق امکان پذیر خواهد بود نه مفاهیم.
تقویت هویت شهری – محله ای شهروندان :
- استحکام بخشی به حس تعلق مشترک که شهروندان نسبت به زندگی در قلمرو جغرافیایی مشترک(همشهری بودن) دارند
- ارتقاء همبستگی شهروندان با تکیه بر تاریخ ،میراث فرهنگی،نمادها و نشانه های شهری کرج (امام زاده ها و بقاع متبرکه ( طاهر،محمد،حسن و...) و اماکن تفریحی و گردشگری( جاده چالوس،برغان،آتشگاه و ....
- افزایش همبستگی شهروندان مردم بر محوریت توجه به مفاخر،مشاهیر و نخبگان علمی ،فرهنگی ،هنری،ورزشی و ...
- ارتقاء همبستگی بین اعضاء محله با افزایش حس تعلق به محل زندگی،مسائل و مکانهای مشترک (محله محوری)
- معرفی تاریخ محله و احیاء مکانهای تاریخی و هویت بخش( شناسنامه محله (یزدی ها،اصفهانیها و ...)
- تقویت پیوند ساکنان محله با عنایت بر معرفی و ارتباط با نخبگان ،معتمدان و بزرگان حوزه های فرهنگی و علمی متعلق به محله
- احیا و تقویت سنتها و آداب و رسوم محله ای(تعاون،کمک به فقرا و محرومین محله،جوانمردی،توجه به همسایگان ) و اجتماعات و گردهمایی های محله ای(ارتباطات و تعاملات محله ای)
آسیبها و عناصر منفی هویت شهری – محله ای :
می توان به آسیبهای مانند بی توجهی ساکنان شهر و محلات نسبت به یکدیگر ،بی توجهی به جایگاه و اعتبار و تاریخ شهر و محلات،فقدان همکاری و همبستگی بین ساکنان شهر و محله،ضعف احساس تعلق شهری و محله ای،کم توجهی به رفتارهای اصیل و مثبت شهری و محله ای،تقلید صرف ازالگوها و نمادهای نامطلوب در حوزه های مختلف زندگی و ... اشاره کرد.
تعالی اخلاق و رفتار اجتماعی
- تعالی اخلاق شهروندی مبتنی بر ترویج ادب و نزاکت اجتماعی،ارتقاء فرهنگ نقادی و نقدپذیری ،نهادینه سازی ترجیح مصالح بر منافع فردی و ارتقاء فرهنگ مسئولیت پذیری ،رقابت سازنده ،مدارا ، احترام به حقوق دیگران و فرهنگ آپارتمان نشینی و...
- گسترش فرهنگ احترام به قوانین و مقررات شهری از جمله قوانین و مقررات ترافیک و حمل و نقل،بهداشت و سلامت،محیط زیست،ساخت و ساز شهری و ... در قالب اطلاع رسانی قوانین و مقررات حوزه های مختلف زندگی شهری،ترویج و فرهنگ سازی رعایت قوانین و مقررات شهری و گسترش فرهنگ نظم پذیری و روحیه قانون گرایی
- ارتقاء توانمندی ها و مهارتهای زندگی شهری با عنایت به بهبود فرهنگ ارتباطات ،تعاملات و رفتارهای اجتماعی شهروندان،ارتقاء آشنایی شهروندان با خدمات شهری و سازمانهای مدیریت شهری و توانمندیهای تعدیل مشکلات شهرنشینی و آموزش و آگاهی بخشی در زمینه حقوق و تکالیف شهروندی
- تقلیل و کاهش رفتارهای نامطلوب در حوزه اخلاق و رفتار اجتماعی مانند : عدم رعایت حقوق همسایگان،تضعیف فرهنگ محله ای،کاهش ارتباطات خانوادگی و فامیلی،کاهش انسجام و تعامل و استحکام خانوادگی ،بی توجهی به قوانین و مقررات اجتماعی،فردگرایی،رقابت منفی،مسئولیت گریزی،بی نظمی ،خشونت،استفاده نا صحیح و آسیب به تاسیسات شهری،تخریب محیط زیست،بهره گیری از معماری های غیر بومی در نماها و ساختمان ها و ...
افزایش و بهبود سرمایه اجتماعی
- ارتقاء اعتماد عمومی از طریق بالا بردن سطح اعتماد مردم نسبت به نهادها و سازمانهای دولتی(به خصوص سازمانهای مدیریت شهری) و افزایش اعتماد اقشار و گروه های اجتماعی نسبت به یکدیگر(اعتماد گروهی) و بالا بردن میزان اعتماد افراد نسبت به یکدیگر
- توسعه مشارکت اجتماعی تحت لوای توسعه و افزایش مشارکت غیر رسمی افراد جامعه(در قالب امور خیریه،عام المنفعه،کمک های مردمی و سازمانهای اجتماع محور و تشکلهای مردم نهاد(NGO) ) و ارتقاء حضور و مشارکت رسمی و توسعه فرهنگ مشارکت شهروندان در اداره شهر
- افزایش آگاهی های عمومی اجتماعی و فرهنگی شهروندان در جهت ارتقاء دانش و اطلاعات و معلومات فرهنگی شهروندان
- افزایش وفاق اجتماعی از مسیر ترویج و پاسداشت آداب و سنن و ارزشهای مشترک مردم و تقویت پیوند اجتماعی بین مردم(حفظ روابط و شبکه های انسانی موجود)،افزایش انسجام روابط بین افراد جامعه مبتنی بر بافتهای محلات(هیاتهای مذهبی،مساجد،خیریه ها،هیات امنا محلی،صندوق های قرض الحسنه و ...)،تقویت گروه های مردمی(انجمن های علمی،تشکل های مدنی و ...)، تبلیغ و معرفی عناصر ارزشمند مبتنی بر فرهنگ بومی و محلی مناطق کشور با توجه به گستردگی و تنوع اقوام موجود در کرج
- کاهش آسیبهای موجود پیش روی سرمایه اجتماعی که شامل مواردی چون ؛ فقر فرهنگی،کمبود دانش عمومی،بی تفاوتی افراد نسبت به امور جامعه،بی اعتمادی افراد نسبت به یکدیگر و نهادهای دولتی،تفرقه و اختلاف اجتماعی، بی حرمتی نسبت به قومیت ها و ...)
مقابله با تهاجم فرهنگی در حوزه های فکری،اعتقادی،شخصیتی و همچنین سیاسی و تبلیغاتی در کنار توجه ویژه به اخلاق ،آداب و رسوم و هنجارهای اجتماعی از طریق زمینه سازی برای رشد کمی و کیفی آثار و خدمات فرهنگی در چهارچوب ارزشها و هنجارهای دینی،ملی و بومی و آشنا سازی خانواده ها با پیامد ها و تاثیرات زیانبار محصولات و کالاهای نامطلوب فرهنگ بیگانه در ساختار شخصیتی اعضای خانواده به ویژه فرزندان، همچنین مقابله با تخریب و تخطئه هنجارهای مطلوب دینی و ملی در کنار بستر سازی در جهت جلوگیری از آسیبهای اخلاقی در بین جوانان و رواج سبک زندگی ایرانی – اسلامی در بین شهروندان.
نمای کلی حوزه های تعالی فرهنگ عمومی شهر کرج
ارائه برنامه ای مدون و عملیاتی با جدول زمانی مشخص و مبتنی بر روش استقرایی در عین داشتن نگاهی به حوزه مدیریت شهری به عنوان یک اصل و قانونی همه گیر و محیط بر نظام ارزشی و فنی،میتواند افق و چشم انداز فرهنگی و اجتماعی شهر کرج را ترسیم نماید و با جانمایی دقیق و کارشناسانه منابع (انسانی،اجتماعی و ...) و شناخت اقوام ،فرهنگ،آداب و رسوم به شکل مطلوب و در مسیر نیل به اهداف پیش بینی شده ،گام برداشت.
افق و چشم انداز فرهنگی کلانشهر کرج
یکی از مهمترین ویژگیهای هر برنامه جامع و راهبردی شناسایی حوزه های "طراحی،نظارت و اجرا" آن می باشد به عنوان دیگر زمانی میتوانیم نگاهی کارشناسانه به حوزه فرهنگ شهری و حقوق شهروندی بیاندازیم که مفهوم ، جایگاه و کاربستهای اجتماعی فرهنگ در حوزه مدیریت شهری را مورد واکاوی قرار دهیم و این ممکن نیست مگر با تعریف فرهنگ و در پی آن محدوده فرهنگی شهر کرج در بستر و قالب "مدیریت دانش".
پرواضح است که رسالت شهرداری در حوزه فرهنگ چیزی جز ارتقاء و تعالی فرهنگ شهر نشینی و آموزش حقوق شهروندی نیست و این مهم میسور نخواهد شد مگر با نگاهی دقیق و مدبرانه و البته مبتنی بر "مدیریت یکپارچه فرهنگی" . لذا با عنایت به اهمیت و جایگاه ویژه فرهنگ شهرنشینی - در راستای اهداف کلان مدیریت شهری – و همچنین وظیفه بی بدلیل شهرداری در این حوزه میبایست با عنایت به گستره معنایی فرهنگ(مجموعه آداب و رسوم و آیین و سنن) و همچنین متولیان آن به یک "نقشه فرهنگی شهری" دست یابیم که در عین همکاری و تشریک مساعی با سایر نهادها از موازی کاری و اصراف سرمایه های اجتماعی جلوگیری گردد.
به معنای دیگر فرهنگ در قالب ملی و مذهبی خود می بایست از طریق کارشناسان و نهادهای ذیربط آن از جمله اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ،سازمان تبلیغات اسلامی و ... از منابع پیش بینی شده هدایت و مدیریت گردد و شایسته نیست که سایر نهادها و سازمانها و ارگانها هرچند از روی علاقه و دلسوزی دست به اقدامات و کارهای موازی با ایشان بزنند و همین موضوع نیز در خصوص فرهنگ به مثابه نیاز مدیریت شهری در حوزه فرهنگ شهرنشینی و حقوق شهروندی صدق مینماید و بایسته است که به استقلال رای کارشناسان شهری احترام گذاشته شود.
در مقام متولی امر فرهنگ شهروندی و بازه گسترده و حوزه نفوذ متغیر آن چاره ای جز همفکری با سایر بازوهای اجرایی مدیریت شهری (سازمانهاو ارگانهای وابسته به شهرداری) نداریم و این همان صیانت از اهداف پیش بینی شده و جلوگیری از عدم نعریف شرح وظایف و اختیارات همسان و موازی است.
در سند چشم انداز فرهنگ شهری کرج ما با یک "ارگانیسم" و ساختار مرتبط و همسو در اجزاء آن روبرو خواهیم بود که در عین استقلال نهادها شاهد یک ارتباط معنادار با یکدیگر در مسیر هم افزایی در خصوص تجربیات شهری هستیم.
به عبارت دیگر مدیریت شهری و در راس آن شهرداری میتواند علاوه بر سازمانهای مرتبط با خود با نگاهی وسیع تر و گسترده تر از طریق ارتباط با سایر نهادهای مرتبط با حوزه فرهنگ (آموزش و پرورش،اداره جوانان و ورزش،اداره کل کتابخانه ها،اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و ...) از ظرفیتها و پتانسیل های موجود جهت ارتقاء کمی و کیفی برنامه خود استفاده نماید.
ترسیم افق و چشم انداز فرهنگی شهر کرج زمانی امکان پذیر خواهد بود که بتوانیم کلیه امکانات و توانایی های موجود را ارزیابی و سپس بر اساس واقعیتهای موجود به برنامه های میان و بلند مدت روی آوریم.شناسایی این منابع و سرمایه های اجتماعی ما را از برنامه های مقطعی و خلق الساعه بر حذر می دارد و ما را به سمت استفاده بهینه از این گنجینه ها و منابع ارزشمند هدایت نمایند .
یکی از ابزارهای دستیابی به این اهداف تشکیل "اتاق فکر" با حضور معاونت فرهنگی شهرداری و اعضاء کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شواری شهر است به گونه ای که بتوان در شش ماهه نخست هر سال برنامه پیشنهادی سال آینده را به کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا ی شهر ارسال و آن را مورد مداق و بازبینی قرار داد.
مواردی چون؛ "تخصصی نمودن و نامدار کردن مراکز فرهنگی و ورزشی،تخصیص بودجه های عمرانی،تجهیزاتی و مصرفی از ابتدای سال برای مراکز تحت امر،ایجاد جایگاه معاونت فرهنگی در چارت مناطق دوازده گانه به عنوان نمایندگان فرهنگی هر منطقه،استقرار ستاد فرهنگی با استفاده از اصحاب رسانه جهت شناسایی معضلات و آسیبهای فرهنگی و اجتماعی شهر و همچنین رصدکیفیت فعالیتهای پیش بینی شده ،تشکیل کمیته آموزش(آموزش شهروندی از طریق برگزاری کارگاه ها و سمینارها)،تخصیص سرانه فرهنگی به ازای هر شهروند مبتنی بر نیازسنجی هر منطقه،نشر فصلنامه فرهنگی(تقویم فرهنگی(مناسبتهای ملی – مذهبی) پژوهش فرهنگی(مقالات،نظرات،پیشنهادات) سیاحتی و تفریحی(گردشگری)،شناسنامه محلات و ...)
نگاه ساختاری به حوزه فرهنگ شهری متناسب و همسو با مفهوم "توسعه پایدار" به عنوان هدف و آرمان مدیریت شهری و حتی مدیریت کلان کشوردر بلند مدت است و این امر محقق نخواهد شد مگر با اتخاذ برنامه ای مدون ،تخصصی و اجرایی و مبتنی بر متدلوژی و روش شناسی جدید در حوزه مدیریت شهری(از جمله ابزارها و مصادیق این نوع نگاه میتوان به شناسایی ونیازسنجی فرهنگی در مدارس و از طریق تعیین "شهرداران مدارس" اشاره نمود و در ذیل آن آموزشهای شهروندی از سطح محله به شهر و از شهر به استان قابل تعمیم خواهد بود که نتیجه آن در آینده "تنظیم قوانین شهری" براساس ظرفیتها و پتانسیل فرهنگی شهروندان است)
از دیگر ویژگیهای مهم در ترسیم افق و چشم انداز فرهنگی شهر کرج "مشارکت مردمی" در امور فرهنگی و به ویژه در محلات و مناطق با توجه به پراکندگی اقوام مختلف در سطح شهر کرج است. به عبارت دیگر تنوع قومی و فرهنگی در سطح شهر به عنوان قابلیتی بارز و آشکار جهت شناسایی مفاخر،مشاهیر،منابع انسانی و سرمایه های اجتماعی و استفاده از تجارب ،ایده ها،نظرات و پیشنهادات ساکنین هر محل برای ارتقاء سطح کیفی و کمی "زیست بوم" ایشان است.( به عنوان مثال طراحی ، ساخت و نصب سردیس های مشاهیر هر قوم در بوستانها و مراکز فرهنگی شهر با توجه به ترکیب جمعیتی هر قوم در محل (گتو) و مشارکت معتمدین و هیات های امنا به مثابه سفیران فرهنگی و حافظان سنت و رسوم و آثار هنرمندان خود)
شاخصه مهم و بسیار با ارزش دیگر در نگاه بلند مدت و مبتنی بر توسعه پایدار در حوزه مدیریت شهری ،"تبیین و پیوست فرهنگی طرحهای عمرانی" است که متاسفانه یکی از آسیبهای مشخص و نمایان در حوزه مدیریت شهری را به خود اختصاص داده است که نیاز به همگرایی و حمایتهای بخشها و ارکان متداخل در وضعیت عمرانی – فرهنگی شهر را دارد.پیوست فرهنگی ،فرصتی ارزشمند به منظور جاری کردن سیاستهای کلان فرهنگی و ابزاری برای ایجاد معنویت و پیشگیری از پیامدهای منفی در عرصه فرهنگ و اجتماع و همچنین اقدامی در راستای ایجاد و تحول در فرایند ها و روشهای مدیریت فرهنگی کشور است که اساس و شالوده آن بر مبنای ارزشها و هویت دینی و ملی بنا نهاده شده است به گونه ای که ماحصل و نتیجه آن "ارتقاء بهره وری" و "ایجاد گفتمان اصلاح عملکرد فرهنگی تصمیمات مدیریتی در کلیه سازمانهای کشور" است.
لازم به ذکر است که میتوان کلیه مسائل ارائه شده را در قالب و چارچوب نظری "مهندس فرهنگی" شهر کرج طراحی و عملیاتی نمود به طوریکه نه تنها شهر از بعد فیزیکی بلکه شهروندان نیز به یک استاندارد و شاخص شخصیت فرهنگی ملتزم گردند و ما شاهد یک شهر "شهروند محور" باشیم.
از مهمترین پیامدهای ارتقاء و تعای فرهنگ شهر نشینی که همان استقرار فرهنگ مطلوب مبتنی بر آموزه های ملی و مذهبی به شیوه ای هنرمندانه و در راستای حرکت به سمت احیای اندیشه اعتدال و تدبیر ملی است ،می توان به مواردی چون ؛" ایجاد جامعه ای منسجم و یکپارچه و متشکل از خانواده ای اصیل و مستحکم و به دور از آسیبها و معضلات اجتماعی،دارای هنجارهای اجتماعی برگرفته شده از ارزشهای دینی و ملی ،باشهروندانی اخلاقمدار،منضبط و قانون پذیر،دارای اعتماد قابل توجه نسبت به یکدیگر و برخوردار از نشاط و سلامت اجتماعی،دارای روحیه مستقل و فعال در برابر آسیب های فرهنگ نامتعارف و بیگانه،علم گرا و دارای تعهد و وجدان کاری بالا و برخوردار از فرهنگ کسب و کار سالم،پویا و کارآمد و خواهان آثار هنری اصیل و فاخر" اشاره نمود.
حوزه های تعالی فرهنگ شهرنشینی کرج
علاوه بر توجه به احیا و تقویت هویت ملی و دینی به عنوان یک وظیفه اصلی برای همه مردم میبایست به هویت شهری – محله ای به عنوان یک "نیاز" بومی توجه ویژه نمود زیرا کاربست شهری مبتنی بر مصادیق امکان پذیر خواهد بود نه مفاهیم.
تقویت هویت شهری – محله ای شهروندان :
- استحکام بخشی به حس تعلق مشترک که شهروندان نسبت به زندگی در قلمرو جغرافیایی مشترک(همشهری بودن) دارند
- ارتقاء همبستگی شهروندان با تکیه بر تاریخ ،میراث فرهنگی،نمادها و نشانه های شهری کرج (امام زاده ها و بقاع متبرکه ( طاهر،محمد،حسن و...) و اماکن تفریحی و گردشگری( جاده چالوس،برغان،آتشگاه و ....
- افزایش همبستگی شهروندان مردم بر محوریت توجه به مفاخر،مشاهیر و نخبگان علمی ،فرهنگی ،هنری،ورزشی و ...
- ارتقاء همبستگی بین اعضاء محله با افزایش حس تعلق به محل زندگی،مسائل و مکانهای مشترک (محله محوری)
- معرفی تاریخ محله و احیاء مکانهای تاریخی و هویت بخش( شناسنامه محله (یزدی ها،اصفهانیها و ...)
- تقویت پیوند ساکنان محله با عنایت بر معرفی و ارتباط با نخبگان ،معتمدان و بزرگان حوزه های فرهنگی و علمی متعلق به محله
- احیا و تقویت سنتها و آداب و رسوم محله ای(تعاون،کمک به فقرا و محرومین محله،جوانمردی،توجه به همسایگان ) و اجتماعات و گردهمایی های محله ای(ارتباطات و تعاملات محله ای)
آسیبها و عناصر منفی هویت شهری – محله ای :
می توان به آسیبهای مانند بی توجهی ساکنان شهر و محلات نسبت به یکدیگر ،بی توجهی به جایگاه و اعتبار و تاریخ شهر و محلات،فقدان همکاری و همبستگی بین ساکنان شهر و محله،ضعف احساس تعلق شهری و محله ای،کم توجهی به رفتارهای اصیل و مثبت شهری و محله ای،تقلید صرف ازالگوها و نمادهای نامطلوب در حوزه های مختلف زندگی و ... اشاره کرد.
تعالی اخلاق و رفتار اجتماعی
- تعالی اخلاق شهروندی مبتنی بر ترویج ادب و نزاکت اجتماعی،ارتقاء فرهنگ نقادی و نقدپذیری ،نهادینه سازی ترجیح مصالح بر منافع فردی و ارتقاء فرهنگ مسئولیت پذیری ،رقابت سازنده ،مدارا ، احترام به حقوق دیگران و فرهنگ آپارتمان نشینی و...
- گسترش فرهنگ احترام به قوانین و مقررات شهری از جمله قوانین و مقررات ترافیک و حمل و نقل،بهداشت و سلامت،محیط زیست،ساخت و ساز شهری و ... در قالب اطلاع رسانی قوانین و مقررات حوزه های مختلف زندگی شهری،ترویج و فرهنگ سازی رعایت قوانین و مقررات شهری و گسترش فرهنگ نظم پذیری و روحیه قانون گرایی
- ارتقاء توانمندی ها و مهارتهای زندگی شهری با عنایت به بهبود فرهنگ ارتباطات ،تعاملات و رفتارهای اجتماعی شهروندان،ارتقاء آشنایی شهروندان با خدمات شهری و سازمانهای مدیریت شهری و توانمندیهای تعدیل مشکلات شهرنشینی و آموزش و آگاهی بخشی در زمینه حقوق و تکالیف شهروندی
- تقلیل و کاهش رفتارهای نامطلوب در حوزه اخلاق و رفتار اجتماعی مانند : عدم رعایت حقوق همسایگان،تضعیف فرهنگ محله ای،کاهش ارتباطات خانوادگی و فامیلی،کاهش انسجام و تعامل و استحکام خانوادگی ،بی توجهی به قوانین و مقررات اجتماعی،فردگرایی،رقابت منفی،مسئولیت گریزی،بی نظمی ،خشونت،استفاده نا صحیح و آسیب به تاسیسات شهری،تخریب محیط زیست،بهره گیری از معماری های غیر بومی در نماها و ساختمان ها و ...
افزایش و بهبود سرمایه اجتماعی
- ارتقاء اعتماد عمومی از طریق بالا بردن سطح اعتماد مردم نسبت به نهادها و سازمانهای دولتی(به خصوص سازمانهای مدیریت شهری) و افزایش اعتماد اقشار و گروه های اجتماعی نسبت به یکدیگر(اعتماد گروهی) و بالا بردن میزان اعتماد افراد نسبت به یکدیگر
- توسعه مشارکت اجتماعی تحت لوای توسعه و افزایش مشارکت غیر رسمی افراد جامعه(در قالب امور خیریه،عام المنفعه،کمک های مردمی و سازمانهای اجتماع محور و تشکلهای مردم نهاد(NGO) ) و ارتقاء حضور و مشارکت رسمی و توسعه فرهنگ مشارکت شهروندان در اداره شهر
- افزایش آگاهی های عمومی اجتماعی و فرهنگی شهروندان در جهت ارتقاء دانش و اطلاعات و معلومات فرهنگی شهروندان
- افزایش وفاق اجتماعی از مسیر ترویج و پاسداشت آداب و سنن و ارزشهای مشترک مردم و تقویت پیوند اجتماعی بین مردم(حفظ روابط و شبکه های انسانی موجود)،افزایش انسجام روابط بین افراد جامعه مبتنی بر بافتهای محلات(هیاتهای مذهبی،مساجد،خیریه ها،هیات امنا محلی،صندوق های قرض الحسنه و ...)،تقویت گروه های مردمی(انجمن های علمی،تشکل های مدنی و ...)، تبلیغ و معرفی عناصر ارزشمند مبتنی بر فرهنگ بومی و محلی مناطق کشور با توجه به گستردگی و تنوع اقوام موجود در کرج
- کاهش آسیبهای موجود پیش روی سرمایه اجتماعی که شامل مواردی چون ؛ فقر فرهنگی،کمبود دانش عمومی،بی تفاوتی افراد نسبت به امور جامعه،بی اعتمادی افراد نسبت به یکدیگر و نهادهای دولتی،تفرقه و اختلاف اجتماعی، بی حرمتی نسبت به قومیت ها و ...)
مقابله با تهاجم فرهنگی در حوزه های فکری،اعتقادی،شخصیتی و همچنین سیاسی و تبلیغاتی در کنار توجه ویژه به اخلاق ،آداب و رسوم و هنجارهای اجتماعی از طریق زمینه سازی برای رشد کمی و کیفی آثار و خدمات فرهنگی در چهارچوب ارزشها و هنجارهای دینی،ملی و بومی و آشنا سازی خانواده ها با پیامد ها و تاثیرات زیانبار محصولات و کالاهای نامطلوب فرهنگ بیگانه در ساختار شخصیتی اعضای خانواده به ویژه فرزندان، همچنین مقابله با تخریب و تخطئه هنجارهای مطلوب دینی و ملی در کنار بستر سازی در جهت جلوگیری از آسیبهای اخلاقی در بین جوانان و رواج سبک زندگی ایرانی – اسلامی در بین شهروندان.
نمای کلی حوزه های تعالی فرهنگ عمومی شهر کرج
| ردیف | معرف | مأموریت سازمانی | قلمرو مأموریت | هدف |
| 1 | اخلاق اجتماعی |
تعالی اخلاق و رفتار اجتماعی |
|
ترویج ادب و نزاکت اجتماعی |
| ارتقاء فرهنگ نقادی و نقد پذیری | ||||
| ارتقاء فرهنگ مسئولیت پذیری, رقابت سازنده, احترام به حقوق دیگران, رفق و مدارا, فرهنگ آپارتمان نشینی و... | ||||
|
اطلاع رسانی قوانین و مقررات حوزه های مختلف زندگی شهری | |||
| ترویج و فرهنگ سازی رعایت قوانین و مقررات شهری | ||||
| گسترش فرهنگ نظم پذیری و روحیه قانون گرایی | ||||
|
بهبود فرهنگ ارتباطات, تعاملات و رفتارهای اجتماعی شهروندان | |||
| ارتقاء آشنایی شهروندان با خدمات شهری و سازمانهای مدیریت شهری | ||||
| ارتقاء توانمندیهای تعدیل مشکلات شهرنشینی | ||||
| آموزش و اطلاع رسانی در زمینه حقوق و تکالیف شهروندی |
| ردیف | معرف | مأموریت سازمانی | قلمرو مأموریت | هدف |
| 2 | فرهنگ خانواده |
اعتلاء فرهنگ خانواده |
|
تبیین و ترویج مهارتهای تربیت دینی و اجتماعی فرزندان در بین والدین |
| آگاهی بخشی به خانواده ها در خصوص مهارتهای ارتباطی بین اعضاء خانواده (نحوه برخورد و احترام متقابل اعضاء خانواده با یکدیگر) | ||||
| ترویج اخلاق و رفتار دینی در خانواده ( صله رحم, حجاب و عفاف, نماز و عبادت, خانواده قرآنی و...) | ||||
| بسترسازی بریا شناخت بیشتر خانواده ها در باب مهارتهای انتخاب همسر و روشای صحیح ازدواج و زندگی مشترک از منظر دینی | ||||
| ترویج و شناساندن رفتارها و ویژه گی های خانواده اصیل ایرانی | ||||
| تببین و تبلیغ روحیه مطالعه و کتابخوانی, علم اندوزی,تفکر وپژوهش در جمع اعضاء خانواده | ||||
| تبیین و تبلیغ نقش زن به عنوان کانون و محور خانواده به عنوان مربی نسل آیتده | ||||
|
ترویج روحیه کار و تلاش مولد و کارآفرینی در بین اعضاء خانواده | |||
| پرورش روحیه غناعت و ساده زیستی | ||||
| آشناسازی و ترویج الگوهای مناسب مصرف در بین اعضاء خانواده | ||||
| ترویج و تشویق خانواده ها برای مصرف کالاها ی داخلی | ||||
| ترویج و تبلیغ فرهنگ پس انداز |
| ردیف | معرف | مأموریت سازمانی | قلمرو مأموریت | هدف |
| 3 | سلامت اجتماعی |
ارتقاء فرهنگ بهداشت و سلامت اجتماعی |
|
فرهنگ سازی و ارتقاء حساسیت عمومی نسبت به امنیت اجتماعی محیط زندگی (محلات, شهرک هاو ....) |
| ارتقاء فرهنگ همکاری با متولان امنیت شهری | ||||
| ارتقاء فرهنگ امید به آینده | ||||
|
افزایش روحیه شادابی, نشاط و پویایی | |||
| بسط و گسترش فرهنگ ورزش همگانی و عمومی | ||||
| بهبود و سالم سازی فرهنگی, روانی و معنوی فضاهای تاریخی و اوقات فراغت ( مدیریت فرهنگی تفریح و فراغت) | ||||
|
بهبود فرهنگ مدیریت اوقات فراغت و پرداختن به تفریح و فراغت سالم ( خاصه خانوادگی) | |||
| ارتقاء فرهنگ پاکیزه نگهداشتن بوستانها, فضاهای فرهنگی و اماکن تفریحی (بوستان ها,فضاهای طبیعیت, کوهسان, باغ وحش, شهرک های بازی و...) | ||||
| افزایش فرهنگ مراعات بهداشت فردی (جسمی و روانی) | ||||
| ارتقاء فرهنگ حفظ و توسعه محیط زیست شهری |
| ردیف | معرف | مأموریت سازمانی | قلمرو مأموریت | هدف |
| 4 | هویت شهروندی |
احیاء و تقویت هویت ایرانی – اسلامی شهروندان کرجی |
|
ارتقاء همبستگی شهروندان با تکیه بر تاریخ, میراث فرهنگی, نمادها و نشانه های شهری (امام زاده ها و بقاع متبرکه, حرم امام, میدان آزادی, بازار کرج و ...) |
| افزایش همبستگی مردم بر محوریت توجه به مفاخر, مشاهیر و نخبگان علمی, فرهنگی, سیاسی, مذهبی و ورزشی کرج | ||||
| تبیین نقش و جایگاه اماکن شهر کرج در وقایع تاریخی دوران انقلاب و دفاع مقدس | ||||
|
ارتقاء همبسگی بین اعضای محله با ارتقاء حس تملق به محل زندگی, مسائل و مکانهای مشترک مورد رجوع | |||
| معرفی تاریخ محله و احیاء مکان های تاریخی و هویت بخش آن | ||||
| تقویت پیوند ساکنان محله با عنایت بر معرفی و ارتباط با نخبگان, معتمدان و بزرگان حوزه های فرهنگی, علمی, انقلابی, دینی و دفاع مقدس متعلق به محله | ||||
| احیاء و تقویت سنت ها و آداب رسوم محله ای ( تعاون, کمک به فقرا و محرومین محله, جوانمردی و توجه به همسایگان) و اجتماعات و گردهمایی های محله ای (ارتباطات و تعاملات محله ای) | ||||
| توسعه فرهنگ مشارکت مردمی در اداره محله | ||||
| ردیف | معرف | مأموریت سازمانی | قلمرو مأموریت | هدف |
| 5 | سرمایه اجتماعی |
افزایش و بهبود سرمایه اجتماعی | 11- اعتماد عمومی | بالا بردن سطح اعتماد مردم نسبت به نهادها و سازمانهای دولتی و حکومتی (خاصه نهادها و سازمانهای مدیریت شهری) |
| افزایش اعتماد اقشار و گروه های اجتماعی نسبت به یکدیگر ( اعتماد گروهی) | ||||
| بالا بردن میزان اعتماد افراد نسبت به یکدیگر (اعتماد اعضای خانواده به همدیگر , اعتماد افراد به دوستان و همکاران و...) | ||||
| 12- مشارکت اجتماعی | توسعه و افزایش مشارکت غیر رسمی افراد جامعه (مشارکت آحاد جامعه در امور: خیریه, عام مالمنفعه, کمک های مردمی, سازمانهای غیر دولتی, هیئات, سازمانهای اجتماع محور و سایر تشکل های داوطلبانه) | |||
| ارتقاء حضور و مشارکت رسمی یا نهادی | ||||
| 13- آگاهی عمومی | توسعه فرهنگ مشارکت شهروندان در اداره ی شهر | |||
| 14- وفاق اجتماعی | ارتقاء دانش و اطلاعات فرهنگی بالا بردن معلومات اجتماعی | |||
| ترویج و پاسداشت آداب و شنن و ارزشهای مشترک مردم | ||||
| تقویت پیوند اجتماعی بین مردم ( حفظ و تقویت روابط و شبکه های انسانی موجود) | ||||
| افزایش انسجام روابط بین افراد جامعه مبتنی بر بافتهای محلی و ارتباطات خانودگی و استفاده از ظرفیتهای آن |