به گزارش پایگاه خبری مدیریت شهری کرج، سید احمد حسینی‌نیا در چهل‌ونهمین نشست کمیسیون شهرسازی و معماری مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران، با اشاره به چالش‌های مدیریت شهری در اجرای ضوابط مربوط به بافت‌های تاریخی اظهار کرد: در برخی موارد، مقررات و سیاست‌های حوزه حفاظت به‌گونه‌ای اجرا می‌شوند که سکونت و فعالیت در این بافت‌ها دشوارتر می‌شود؛ ازاین‌رو، لازم است طرح‌های موجود آسیب‌شناسی و مسائل اجرایی آن‌ها با مشارکت شهرداری‌ها بررسی شود.
وی با بیان اینکه برای بررسی طرح‌های حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی از ظرفیت مشاوران استفاده می‌شود، افزود: هدف از این مطالعات صرفاً بررسی نظری موضوع نیست، بلکه باید به نتایجی کاربردی و قابل استفاده برای مدیریت شهری منجر شود. خروجی این فرایند نیز باید در مسیر تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران قرار گیرد تا بتواند مبنای تصمیم‌گیری و اقدام در شهرها باشد.
حفاظت از بافت‌های تاریخی باید با احیای آن‌ها همراه باشد
حسینی‌نیا با اشاره به تغییر رویکردهای حوزه حفاظت از میراث شهری گفت: از سال ۲۰۱۱، رویکردهای بین‌المللی بیش از گذشته بر پیوند حفاظت با احیای بافت‌های تاریخی تأکید کرده‌اند. در این نگاه، حفاظت از بناها و عناصر تاریخی به‌تنهایی کافی نیست، بلکه باید زمینه تداوم زندگی و فعالیت در این محدوده‌ها نیز فراهم شود.
وی با اشاره به رویکرد منظر شهری تاریخی یونسکو توضیح داد: این رویکرد، بافت تاریخی را مجموعه‌ای از عناصر کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می‌داند و بر توجه هم‌زمان به هویت مکان، فعالیت‌های اقتصادی، شیوه زندگی ساکنان و ابزارهای مدیریت و برنامه‌ریزی تأکید دارد.
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی با بیان اینکه تحقق این رویکرد مستلزم بازنگری در شیوه‌های برنامه‌ریزی است، افزود: در الگوهای سنتی، برنامه‌ها عمدتاً از بالا به پایین تدوین می‌شوند؛ درحالی‌که در برنامه‌ریزی مشارکتی، ذی‌نفعان، ساکنان و دیگر گروه‌های مرتبط باید در فرایند تصمیم‌گیری حضور داشته باشند.
تأکید بر مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری‌های شهری
حسینی‌نیا با اشاره به تجربه مدیریت شهری اصفهان در زمینه محور تاریخی‌ـ‌فرهنگی چهارباغ عباسی اظهار کرد: در دوره‌ای که طرح احیا و بازآفرینی شهری این محور در دست بررسی بود، پیشنهادی برای طرح در شورای شهر مطرح شد تا پیش از صدور مجوزها و اعلام موافقت‌های اولیه، امکان ارائه نظر و نقد عمومی درباره طرح‌ها فراهم شود.
وی ادامه داد: با وجود تصویب برخی موارد در کمیسیون ماده پنج، موضوع با حساسیت‌هایی از سوی تشکل‌های مردمی و دیگر گروه‌ها روبه‌رو بود. پیشنهاد مشارکت عمومی می‌توانست زمینه بررسی دیدگاه‌های مختلف را فراهم کند، هرچند این پیشنهاد در همان دوره مدیریتی به مرحله اجرا نرسید.
به گفته وی، تجربه اصفهان با توجه به جایگاه تاریخی این شهر و اهمیت مکتب شهرسازی اصفهان، نمونه‌ای از ضرورت توجه به دیدگاه ساکنان و گروه‌های مرتبط در تصمیم‌گیری‌های مربوط به بافت‌های ارزشمند شهری است.
ضرورت هماهنگی ضوابط میراثی با طرح‌های توسعه شهری
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی در بخش دیگری از سخنان خود به ضوابط اختصاصی بافت‌های تاریخی اشاره کرد و گفت: تدوین و ابلاغ بخشی از این ضوابط در حیطه مسئولیت قانونی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی قرار دارد، اما در برخی موارد، مفاد آن‌ها با موضوعاتی تلاقی پیدا می‌کند که در چارچوب طرح‌های توسعه و عمران شهری بررسی می‌شوند.
وی افزود: تعیین ارتفاع ساختمان‌ها، پهنه‌بندی و برخی توصیه‌های مرتبط با کاربری از جمله موضوعاتی هستند که باید درباره آن‌ها میان ضوابط میراثی و طرح‌های شهری هماهنگی وجود داشته باشد. ابلاغ برخی ضوابط به استانداری‌ها، بدون روشن بودن نسبت آن‌ها با طرح‌های مصوب شهری، می‌تواند برای شهرداری‌ها ابهام اجرایی ایجاد کند.
حسینی‌نیا با بیان اینکه برگزاری نشست‌های کارشناسی برای یافتن راهکاری قانونی و منسجم در این زمینه در دستور کار قرار دارد، گفت: هدف، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و مشخص شدن مسیر بررسی و تصویب ضوابط است تا مدیریت شهری بتواند بر پایه مقررات روشن و قابل استناد عمل کند. این موضوع به معنای تفکیک جزیره‌ای مسئولیت‌ها نیست، بلکه هدف، هماهنگی میان نهادهای متولی و جلوگیری از تداخل در فرایند تصمیم‌گیری است.
وی با اشاره به فرایند بررسی و تصویب طرح‌های توسعه شهری خاطرنشان کرد: این طرح‌ها در مسیر مشخصی بررسی می‌شوند و امکان مشارکت و اظهارنظر دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط، از جمله مدیریت استان، شهرداری و شورای شهر، در مراحل مختلف وجود دارد. لازم است در موضوع ضوابط بافت‌های تاریخی نیز سازوکاری هماهنگ با این فرایند پیش‌بینی شود.
ضوابط محدوده‌های تاریخی باید در طرح‌های شهری لحاظ شوند
حسینی‌نیا همچنین با اشاره به تعیین محدوده‌های تاریخی از سوی مراجع ذی‌صلاح گفت: پس از ابلاغ این محدوده‌ها، وزارت راه و شهرسازی و مراجع مرتبط باید آن‌ها را در فرایند تهیه و بازنگری طرح‌های جامع، تفصیلی و طرح‌های حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی لحاظ کنند.
وی افزود: بررسی صحت و دقت محدوده‌های تعیین‌شده موضوعی جداگانه است، اما تا زمانی که این محدوده‌ها از مسیر قانونی ابلاغ شده‌اند، رعایت آن‌ها در تهیه و اجرای طرح‌های شهری ضرورت دارد. ازاین‌رو، لازم است ارتباط میان محدوده‌های مصوب تاریخی و ضوابط حاکم بر توسعه شهرها به‌صورت دقیق مشخص شود.
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی تأکید کرد: طرح‌های حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که تکلیف شهرداری‌ها در موضوعاتی مانند کاربری، ارتفاع ساختمان‌ها، شبکه معابر و سایر مداخلات شهری مشخص باشد. این طرح‌ها باید از نظر محتوایی و اجرایی بتوانند راهنمای عمل مدیریت شهری باشند؛ هرچند برای تعیین عنوان و جایگاه دقیق حقوقی آن‌ها نیز باید بررسی کارشناسی انجام شود.
وی در پایان، با اشاره به اهمیت دریافت دیدگاه‌های مدیران شهری و کارشناسان حاضر در نشست، ابراز امیدواری کرد که با استفاده از نظرات شهرداری‌های کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها و بررسی مباحث تخصصی مطرح‌شده، زمینه تدوین پیشنهادهایی کاربردی برای بازنگری در طرح‌های حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی و رفع چالش‌های اجرایی آن‌ها فراهم شود.
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های متولی حفاظت از بافت‌های تاریخی و مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: ضوابط این حوزه باید به‌گونه‌ای تدوین شوند که ضمن صیانت از ارزش‌های تاریخی، قابلیت اجرا در طرح‌های شهری را داشته باشند.
ارسال نظر